De meeste mensen kiezen gordijnen op kleur en pas daarna op stof. Ik snap dat, want de kleur zie je meteen en de stof voelt als een detail voor later. Toch is het andersom: de stof bepaalt hoe donker je slaapkamer wordt, hoe hard je woonkamer klinkt, hoeveel kou er langs het glas naar binnen zakt en of je gordijn na twee jaar nog netjes hangt. De kleur kun je vaak nog bijsturen met de rest van de kamer. Een stof die niet bij je raam past, blijft een probleem.
Hieronder zet ik de vijf stoffen die je in Nederlandse woonkamers en slaapkamers het vaakst tegenkomt naast elkaar, op precies dezelfde punten. Daarna leg ik per stof uit waar hij tot zijn recht komt en waar hij tegenvalt.
Waar je gordijnstoffen op vergelijkt
Vijf dingen doen ertoe, en de rest is smaak. Lichtdoorlatendheid: hoeveel licht laat de stof door als hij dicht is. Isolatie en geluid: hoeveel massa hangt er tegen het glas, want dat is wat kou en galm tegenhoudt. Valling: hoe de stof zich gedraagt als hij hangt, of hij mooie diepe plooien maakt of juist als een plank blijft staan. Onderhoud: kan hij in de machine, krimpt hij, kreukt hij. En prijs, waarbij je moet weten dat je bij gordijnen altijd meer meter koopt dan de raambreedte.
Dat laatste is de post waar mensen zich het vaakst op verkijken. Een gordijn dat mooi valt heeft een plooifactor van ongeveer twee: voor een raam van drie meter breed koop je zes meter stof. Bij een wave-rail is dat vaak iets minder, bij een dubbele plooi iets meer. Reken dus altijd met de stofbreedte en de plooifactor voordat je twee stoffen op prijs vergelijkt, anders vergelijk je appels met peren.
Vijf stoffen naast elkaar
| Stof | Licht bij gesloten gordijn | Isolatie en geluid | Valling | Onderhoud | Prijsklasse |
|---|---|---|---|---|---|
| Linnen | Filtert, blijft licht doorlaten. Kamer wordt schemerig, niet donker | Matig. Te weinig massa om echt te isoleren | Zware, onregelmatige plooi. Hangt losjes en iets rommelig, en dat is de bedoeling | Kreukt van nature, krimpt bij warm wassen. Stomen of koud wassen, en laten uithangen | Hoog |
| Katoen of katoenmix | Filtert, afhankelijk van de dichtheid van de weving | Matig tot redelijk | Nette, regelmatige plooi. Voorspelbaar | Meestal machinewasbaar op dertig graden, kan krimpen bij de eerste wasbeurt | Laag tot midden |
| Velours | Vrijwel dicht bij een zware kwaliteit | Goed. Massa en pool houden kou en galm tegen | Zwaar en vol, valt vanzelf strak. Vraagt een stevige rail | Bijna altijd alleen stomen. Pool kan gaan liggen op vouwplekken | Midden tot hoog |
| Verduisteringsstof | Donker. Alleen randlicht langs kozijn en bovenkant | Goed, door de dichte rugzijde | Vrij stug, plooit stroever dan velours of linnen | Voorzichtig wassen of stomen, de coating kan barsten bij hoge temperatuur | Midden |
| Wol of wolmix | Dicht tot vrijwel dicht | Zeer goed. De beste van dit rijtje op geluid | Volle, weelderige plooi met veel diepte | Stomen. Gevoelig voor motten als het gordijn lang opgeborgen ligt | Hoog |
Linnen: mooi, en het minst geduldig
Linnen is de stof waar iedereen op valt in de showroom en waar een deel van de mensen thuis van baalt. Het valt zwaar en onregelmatig, het licht dat erdoorheen komt is warm, en na een jaar hangt het mooier dan op dag één. Dat is de goede kant. De andere kant is dat linnen kreukt, dat het reageert op vocht in de lucht (in een badkamer of een keuken met veel damp gaat de zoom leven) en dat het vrijwel nooit echt verduistert.
Ik raad linnen aan voor een woonkamer op het noorden of oosten, waar je licht juist wilt houden. Voor een slaapkamer van iemand die licht slaapt is het de verkeerde keuze, tenzij je er een voering achter hangt. En kies dan echt linnen of een linnenmix met minstens de helft linnen, want de goedkope linnenlook in polyester heeft de structuur wel en de valling niet, en dat zie je precies aan de onderkant van het gordijn.
Katoen: de stof die nooit de mooiste is en nooit tegenvalt
Katoen en katoenmixen zijn de werkpaarden. Ze plooien netjes, ze zijn er in elke kleur, ze zijn betaalbaar en de meeste gaan gewoon in de machine. Voor een kinderkamer, waar een gordijn af en toe met vieze handen wordt dichtgetrokken, is dat een groot voordeel. Was het eerste gordijn wel apart en op dertig graden, en hang het nat op zodat het zichzelf uittrekt. Wie een katoenen gordijn op zestig graden wast en daarna in de droger stopt, houdt een gordijn over dat tien centimeter boven de plint eindigt.
Wat katoen niet doet is isoleren. Een enkele laag katoen tegen een oud raam scheelt in de winter bijna niets. Wil je daar wel iets aan doen, dan is de voering het antwoord en niet een dikkere hoofdstof.
Velours en wol: het verschil hoor je eerder dan je het ziet
In een kamer met een houten of gietvloer, een lage bank en weinig textiel klinkt elk gesprek net iets te hard. Dat los je niet op met een vloerkleed alleen. Een zware velours- of wolgordijn over de volle wandbreedte is de snelste manier om galm uit een kamer te halen, omdat je in één keer een paar vierkante meter zacht materiaal toevoegt op de plek waar het geluid anders tegen glas kaatst. Hang je dat over de hele wand en niet alleen over het raam, dan is het effect nog groter.
Velours vraagt wel een rail die het gewicht aankan. Reken bij een zware kwaliteit op vier tot vijf kilo per strekkende meter aan gordijn, en dat is meer dan een dun plafondrailtje uit een bouwpakket houdt. Vraag bij de aanschaf naar de maximale belasting van de rail, of neem een railprofiel dat op de wand wordt geschroefd in plaats van in het plafond. Wol is nog zwaarder en nog beter in geluid, maar dan zit je in een prijsklasse waar veel mensen afhaken, en eerlijk gezegd terecht: het verschil met een goede velours is klein.
Verduisteringsstof: doe het goed of doe het niet
Verduisteringsgordijnen worden vaak teleurstellend gevonden, en dat komt bijna nooit door de stof. Het komt door de montage. Licht komt niet door het gordijn heen, het komt eromheen: langs de zijkanten, over de bovenkant van de rail, en onderlangs als het gordijn te kort is. Wil je een echt donkere kamer, dan hang je de rail minstens twintig centimeter breder dan het kozijn aan weerszijden, laat je het gordijn tot op de vloer komen en zorg je voor een gordijnkap of een rail die tegen het plafond zit.
Bedenk daarbij wel dat een volledig donkere slaapkamer niet voor iedereen prettig is. Zelf slaap ik beter met een beetje ochtendlicht, en dan is een dichte katoenen stof met een voering genoeg. Wie moet slapen terwijl het buiten licht is, bijvoorbeeld na een nachtdienst, heeft die echte verduistering wel nodig. In dat geval is de kleur van de slaapkamermuur minder bepalend voor de rust dan de montage van het gordijn.
De voering lost de meeste twijfel op
Twijfel je tussen een mooie stof en een functionele stof, dan hoef je meestal niet te kiezen. Een voering is een tweede, eenvoudige laag stof die aan de achterkant van het gordijn hangt. Die laag doet drie dingen tegelijk: hij houdt licht tegen, hij voegt massa toe voor isolatie en geluid, en hij beschermt je dure hoofdstof tegen zonlicht, want uv-straling is wat kleuren op den duur laat verschieten aan de raamzijde.
Voor linnen zou ik een voering bijna altijd aanraden, juist omdat linnen de stof is die het snelst verkleurt. Er bestaat ook thermovoering met een dikkere rugzijde, die merkbaar scheelt bij enkel glas of een oud dubbelglaspaneel. Bij goed geïsoleerd glas is het verschil klein, en dan is het vooral het geluid dat je wint. Wat een gordijn wel en niet kan betekenen voor je energiegebruik staat helder uitgelegd bij Milieu Centraal.
Twee lagen, of één
De klassieke Nederlandse opzet is twee lagen: een dunne laag die overdag hangt en het inkijken tegenhoudt, en een dichte laag voor de avond. Het onderscheid tussen die dunne varianten is voor veel mensen onduidelijk, en het scheelt in valling en dichtheid meer dan je zou denken; het verschil tussen vitrage en inbetween is de moeite van het nakijken waard voordat je bestelt.
Zelf zie ik steeds vaker woonkamers met maar één laag, en dat werkt als je woont op een plek waar inkijk geen probleem is. Woon je aan een drukke straat, dan is één laag een besluit waar je elke avond opnieuw spijt van krijgt, omdat je dan tussen open en dicht niets hebt. Wie de keuze breder wil bekijken dan alleen stof, vindt in dit overzicht over gordijnen kiezen voor de woonkamer ook de afwegingen rond rail, lengte en kleur.
Waar je terechtkunt
Voor katoen en katoenmixen op de rol zijn IKEA, Karwei en Leen Bakker de bekendste adressen, en daar hangt vaak ook een dienst bij die op maat maakt. Wil je linnen, wol of velours, dan kom je bij een woontextielspecialist of een lokale gordijnenzaak uit, waar je stalen mee naar huis krijgt. Doe dat ook echt: hang een staal een paar dagen bij het raam en kijk er ’s ochtends en ’s avonds naar. De kleur die in de winkel warm oogt onder halogeenverlichting kan bij daglicht in een noordkamer koud en grijzig worden.
Vraag bij het opmeten altijd of de prijs per meter stof of per meter raambreedte is. Dat lijkt een muggenzifterige vraag, maar het is bij een raam van drie meter het verschil tussen twee bedragen die een factor twee uit elkaar liggen.
Wat ik zelf zou doen
Voor een gemiddelde woonkamer met redelijk glas: een katoenmix in een rustige tint, met voering, over de volle wandbreedte, aan een plafondrail. Dat is niet het spannendste antwoord, maar het is de combinatie die in de meeste huizen het langst goed blijft en het minst onderhoud vraagt. Heb je een galmende kamer of een raam op het zuidwesten waar de avondzon binnenknalt, dan is velours de investering waard. En linnen kies je omdat je van linnen houdt, niet omdat je een probleem wilt oplossen.
Wat je stof ook wordt, houd het schoonmaakritme erin. Gordijnen vangen stof en kookdamp, en een gordijn dat drie jaar niet is gereinigd ruikt dat ook. Voor de dunne raamdecoratie die je zelf kunt onderhouden staat er al een stappenplan voor het schoonmaken van rolgordijnen, en voor de zware stoffen is een keer per twee jaar stomen genoeg.
